250-vjetori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës: 250 vjet si një Fanar i Demokracisë për Botën

Fjalë rasti nga rektori i Universitetit të Prishtinës, Prof. Arben Hajrullahu

Universiteti i Prishtinës, 10 korrik 2026

Shkëlqesia Juaj, z. Albin Kurti, kryeministër në detyrë,

Shkëlqesia Juaj, znj. Wylita Bell, zëvendësshefe e Misionit të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Prishtinë,

E nderuara Prof. Justina Shiroka Pula, Kryetare e Akademisë së Shkencave e Arteve të Kosovës,

Të nderuar anëtarë të Këshillit Drejtues të Universitetit, prorektorë, dekanë, senatorë, profesorë, studentë të Universitetit të Prishtinës dhe universiteteve nga e mbarë bota,

Zonja dhe zotërinj, mysafirë të nderuar,

është privilegj për mua t’ju bashkohem sot, teksa shënojmë një përvjetor vërtet historik – 250-vjetorin e pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ky përvjetor është shumë më tepër sesa festimi i lindjes së një shteti; ai është një moment për të reflektuar mbi idetë që kanë formësuar shoqëritë demokratike dhe që vazhdojnë të frymëzojnë brezat në përpjekjet e tyre për liri, drejtësi dhe dinjitet njerëzor.

Dyqind e pesëdhjetë vjet më parë, Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara transformoi jo vetëm rrjedhën e historisë së një kombi, por edhe diskutimin global mbi lirinë, përfaqësimin dhe marrëdhënien ndërmjet qytetarëve dhe atyre që i qeverisin.

Të udhëhequra nga idealet e përhershme të jetës, lirisë dhe kërkimit të lumturisë, Shtetet e Bashkuara nisën një rrugëtim të bazuar në një bindje të thellë: se çdo njeri gëzon dinjitet të lindur, se liria është një e drejtë themelore dhe se një qeveri legjitime e merr autoritetin e saj nga populli që i shërben.

Thirrja ,,Nuk ka taksa pa përfaqësim” mishëroi këtë bindje të thellë. Ajo nuk ishte thjesht një protestë kundër taksave; ishte një pohim se njerëzit kanë të drejtën të kenë zë në vendimet që formësojnë jetën e tyre, se pushteti duhet të japë llogari dhe se institucionet duhet të ndërtohen mbi besimin dhe pjesëmarrjen e qytetarëve.

Nga kjo bindje lindi një nga mësimet më të qëndrueshme të demokracisë: qeveritë ekzistojnë për t’iu shërbyer popujve të tyre dhe jo anasjelltas. Liria nuk ruhet vetëm përmes deklaratave; ajo mbrohet përmes institucioneve që e garantojnë, ligjeve që e mbështesin dhe qytetarëve që e ushtrojnë me përgjegjësi.

Kjo trashëgimi gjen jehonë të thellë në historinë e Republikës së Kosovës.

Deklarata jonë e Pavarësisë, më 17 shkurt 2008, nuk ishte fundi i rrugëtimit tonë të shtetndërtimit. Ajo shënoi fillimin e një epoke të re kushtetuese, një përkushtim për ndërtimin e institucioneve demokratike, të bazuara në dinjitetin njerëzor, të drejtat dhe liritë themelore, sundimin e ligjit, ndarjen e pushteteve dhe vizionin e një shoqërie demokratike dhe shumetnike.

Gjatë gjithë këtij procesi historik, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë qenë partnerë të jashtëzakonshëm të Kosovës. Mbështetja e tyre ka shkuar përtej aspiratës sonë për liri dhe shtetësi. Shtetet e Bashkuara kanë kontribuar në forcimin e institucioneve tona, zhvillimin e kulturës sonë kushtetuese dhe konsolidimin e vlerave demokratike, mbi të cilat Republika jonë vazhdon të ndërtojë të ardhmen e saj.

Për këtë miqësi dhe partneritet të qëndrueshëm, shprehim mirënjohjen tonë më të thellë.

Megjithatë, përvjetorët e mëdhenj nuk janë vetëm momente për të kujtuar të kaluarën. Ata janë edhe momente për të reflektuar mbi përgjegjësitë tona ndaj së ardhmes.

Në Universitetin e Prishtinës, ne besojmë se demokracia forcohet jo vetëm në institucionet qeverisëse, por edhe në institucionet e dijes. Universitetet bëjnë më shumë sesa përgatisin profesionistë; ato përgatisin qytetarë. Ato krijojnë hapësira ku idetë vihen në diskutim, dija zgjerohet dhe udhëheqësit e së ardhmes zhvillojnë aftësitë dhe vlerat e nevojshme për t’i shërbyer shoqërisë.

Çdo brez trashëgon arritjet dhe përgjegjësitë e atyre që kanë ardhur para tij. Çdo brez duhet të vendosë se si do t’i mbrojë dhe do t’i avancojë parimet që ka trashëguar.

Sot, ndërsa bota jonë përballet me sfida të reja – nga inteligjenca artificiale dhe transformimi teknologjik, deri te pasiguria globale dhe sfidat komplekse shoqërore – roli i arsimit nuk ka qenë kurrë më i rëndësishëm. E ardhmja do t’u përkasë jo vetëm atyre që inovojnë, por atyre që inovojnë me përgjegjësi, etikë dhe përkushtim ndaj së mirës së përbashkët.

Ndoshta mësimi më i madh i përvojës amerikane është se liria nuk është kurrë një arritje e përfunduar. Ajo është një përgjegjësi e vazhdueshme.

Është përgjegjësia e institucioneve t’u shërbejnë qytetarëve të tyre.

Është përgjegjësia e universiteteve të kultivojnë dijen dhe integritetin.

Është përgjegjësia e çdo brezi të mbrojë vlerat që i bëjnë të mundshme shoqëritë demokratike.

E ardhmja e Kosovës nuk do të shkruhet vetëm në zyrat qeveritare. Ajo po shkruhet sot në klasat tona, në laboratorët tanë, në komunitetet tona dhe në mendjet e të rinjve që do të formësojnë kapitullin e ardhshëm të Republikës sonë.

Teksa festojmë 250-vjetorin e pavarësisë amerikane, ne festojmë një miqësi të ndërtuar mbi vlera të përbashkëta dhe një besim të përbashkët se liria, demokracia, arsimi dhe dinjiteti njerëzor mbeten ndër arritjet më të mëdha të njerëzimit.

U bëftë që partneriteti ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të vazhdojë të frymëzojë brezat e ardhshëm për të ndërtuar shoqëri më të drejta, më gjithëpërfshirëse dhe më shpresëdhënëse.

Në emër të Universitetit të Prishtinës, i shpreh urimet e mia më të përzemërta popullit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës me rastin e këtij përvjetori historik.

Ju faleminderit!